Opening tentoonstelling Sibyl Heijnen, Retrospectie, Kunsthal Hof 88, Almelo, zaterdag 12 december 2009, 15.00 uur

Bijna alle visuele ontsporingen in het werk van Sibyl Heijnen worden ingeleid door het opmerkelijke materiaalgebruik. Het is duidelijk dat zij doelbewust heeft gesleuteld aan de seinen en wissels van de traditionele beeldhouw- en schilderkunst. Zij laat ons op een andere, ongebruikelijke manier kijken naar de werkelijkheid en naar materialen. We moeten afstand nemen van ons geconditioneerde kijkgedrag. Doen we dat níet, dan lopen we vast. Sibyl Heijnen spoort ons niet alleen aan om haar werk te bekíjken, maar vooral ook om ze te beléven en te ondergaan. De essentie van haar werkwijze en opvattingen is dat zij een ruimte of een omgeving een hart en een ziel geeft, die er nog niet was voordat zij haar artistieke ingrepen toepaste. Alles draait om transformaties en metamorfosen en om de onontkoombare fysieke aanwezigheid van haar kunst. Niemand kan daar omheen. Een ruimte die door Sibyl Heijnen is getransformeerd, verandert van aanzien en betekenis.  Er ontstaat een nieuw organisch geheel. Een nieuw lichaam met nieuwe organen, bloedvaten, met nieuwe dimensies en nieuw leven. De artistieke ingrepen hebben invloed op de architectuur van een gebouw of het interieur ervan. Maar ze hebben ook invloed op iedereen die met de fysieke aanwezigheid van haar werk geconfronteerd wordt. In een ruimte die door Sibyl Heijnen is ingericht is een nieuwe context gecreëerd die mensen verbaast, verwarmt, verwondert of verblijdt en die de omgeving versiert en vult met nieuwe inhoud. Er ontstaat een wonderlijke vorm van cohesie, nieuwe ruimtelijke samenhang en ordening.

Voor wie het nog niet wist: Het hoofd van Sibyl Heijnen zit vol experimenten, afwegingen en ideeën.
Zowel met haar geest als met haar handen tast ze materialen af, associeert ze en kent ze nieuwe waarde toe aan alles wat ze aanraakt en wat haar beweegt en inspireert. Sibyl Heijnen onderstreept dat kunst niet hetzelfde is als kunde, maar dat materiaalkennis en techniekbeheersing wel degelijk belangrijk zijn om een optimaal rendement te bereiken! Ambachtelijke kwaliteit is geen garantie voor boeiende beeldende kunst. Anderzijds moet benadrukt worden dat kunde een niet te verwaarlozen rol speelt. Onvermogen en halfslachtige oplossingen staan de optimale beleving van kunst meestal in de weg.
Kunst hoeft niet persé mooi te zijn. Schoonheidsbeleving is slechts één van de vele aspecten van beeldende kunst. Kunst kan ook waardevol zijn doordat ze prikkelt, wringt, schuurt, verontwaardiging of zelfs woede opwekt. In alle gevallen doet kunst namelijk iets met de beschouwer. En daarmee bewijst ze haar bestaansrecht. Beeldende kunst kan haar waarde ook bewijzen doordat ze de kijker op het verkeerde been zet, nieuwe opties aandraagt, de blik van de toeschouwer in onverwachte richting stuurt of ongekende zienswijzen presenteert.
Door de werkelijkheid te vertekenen, te sublimeren, te verhevigen, uit te vergroten of in verrassende ruimtelijke of andere contexten te plaatsen kan een kunstenaar bepaalde aspecten extra scherp zichtbaar maken. Dat doet Sibyl Heijnen. Kunst is voor haar nooit alleen een kwestie van zien of laten zien, maar ook van voelen, ruiken en tasten, van emotie, overdracht van ervaringen, openbaren van gemoedstoestanden, intensiveren van gewaarwordingen of waarnemingen. In authentieke beeldende kunst die iets met de kijker dóet, is níets wat het oppervlakkig gezien líjkt te zijn. Daarom infiltreren persoonlijke ervaringen en ontdekkingen bijna vanzelfsprekend in het werk van Sibyl Heijnen.
Scheppingsdrift, tomeloze inzet en energie zijn af te lezen uit haar werk. Zij gaat met een bocht om de voorspelbaarheid heen door telkens nieuwe invalshoeken te openbaren. De stijl, techniek en het materiaalgebruik dat zij heeft ontwikkeld, sluiten aan bij de mentaliteit van een kunstenaar die weet waar ze naartoe wil. En indirect onderstreept Sibyl Heijnen ook dat kunst het vermogen bezit om onze zintuigen te manipuleren en de beperkingen ervan te overstijgen.

Het verschijnsel dat we synesthesie noemen, doet zich volop voor. We kunnen kunstwerken horen, ruiken en proeven, zien en voelen. Elk object of omgevingskunstwerk van Sibyl Heijnen is een bijna fysieke ervaring! Reizen kun je overal. In studeerkamers, in je hoofd, door de échte wereld en door verzónnen werelden. Sibyl Heijnen laat ons reizen door haar lustrumtentoonstelling in haar thuisbasis in Almelo. Haar objecten en ruimtelijke ingrepen garanderen ervaringen en belevenissen die ons zowel in comfortzones als in triggerzones laten belanden. Logica brengt je van A naar B, maar verbeelding brengt je overal, heeft Einstein ooit gezegd. Daarmee wil ik graag afsluiten: Logica brengt ons van A naar B, maar de beeldende kunst Sibyl Heijnen brengt ons in werelden die we tot voor kort nog niet kenden.

In de hoop dat u dat vanmiddag ook zo zult ervaren, verklaar ik deze tentoonstelling voor geopend.

Wim van der Beek, kunstrecensent